Social Media Toen & Nu
Voordat we ons bezighielden met de sociale media die we nu kennen is natuurlijk wel wat vooraf gegaan. Weblogs, Hyves, Facebook en Twitter zijn nu niet meer weg te denken uit de maatschappij, in dit artikel hebben we onderzoek gedaan naar het tot stand komen van de sociale media van nu verdeeld in de web 1.0 en web 2.0 tijdperken.
Web 1.0 is de periode die wordt aangeduid vóór het knappen van de internetbel in 2001. In deze periode was er weinig sprake van interactiviteit en meer sprake van eenrichtingsverkeer. De mensen die de content wel publiceerden konden meestal goed overweg met HTML waardoor de content die zij maakten beschikbaar was voor een selecte groep mensen. Wel was in deze periode e-mail verkeer al erg populair.
Allereerst, wat houdt web 2.0 in? Web 2.0 is de tweede fase in het internetgebruik waar wij ons nu in bevinden. Hierbij zijn een aantal concepten kenmerkend voor web 2.0 zoals Hyves, Facebook, Linkedin, Digg, maar ook bijvoorbeeld Twitter. Informatiebronnen gemaakt door de gebruiker (user generated content) zoals weblogs, wikipedia en podcasting. Interactiviteit staat centraal. Circa 2001 ontstaan bij het knappen van de internetbel.
In de jaren ’90 waren er ook al populaire online services zoals het bedrijf Compuserve dat aanbood, hiervoor waren er al zogeheten bulletin board systems en nieuwsgroepen zoals CBBS en ExecPC en Usenet en The Well . Deze online service was immens populair in de Verenigde Staten met hun aanbod van diverse fora, e-mail en online chats. Dit waren voorlopers van de huidige discussies op internet. Natuurlijk was dit lang niet voor iedereen toegankelijk (mede door de hoge inbelkosten om op internet te gaan) maar er was wel sprake van een online sociale ervaring door met elkaar informatie uit te wisselen. Compuserve werkte niet met een browser maar met speciale software van CompuServe. Na de komst van eerst Mosaic en later Netscape en Internet Explorer had volgens een artikel uit Computerland1 CompuServe in 1995 drie miljoen leden vergaard die informatie deelden, chatten, plaatjes downloaden en zelfs vliegreizen konden boeken. CompuServe was een van de pioniers op het gebied van aanbieden van informatie, chatboxen en fora. Later werd CompuServe een internetprovider en werd het overgenomen door AOL (America Online). Ook zijn ze bekend door de gratis cd’tjes die werkelijk in ieder tijdschrift zaten.
De eerste Nederlandse weblogs waren prolific, alt0169, sikkema.net, tonie.net en ook retecool.com (wat nog steeds bestaat) volgens een artikel uit Bright2. Overigens is men er nog steeds niet uit wat de allereerste Nederlandse weblog was.
De eerste profielensite in Nederland (en voorloper van het latere Hyves) is Cu2 (See You Too) uit het millenniumjaar 2000. Uit het artikel Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship3 blijkt dat in de Verenigde Staten al soortgelijke sites als Classmates.com (1995) en SixDegrees.com (1997) bestonden. In 2001 startte Ryze.com voor zakelijke connecties en kan worden gezien als voorloper van het huidige LinkedIn dat twee jaar later op het web kwam. Met name Friendster.com leek bij de start in maart 2003 een van de grote sites/ondernemingen te gaan worden binnen de sociale netwerksites. Binnen enkele maanden had Friendster al drie miljoen leden vergaard. Er kwam een bod van Google (nr. 1 Alexa websiteranking) dat 30 miljoen dollar bedroeg voor de site Friendster. Oprichter Jonathan Abrams weigerde dit bod en ging op eigen houtje verder. Een kostbare fout want momenteel staat Friendster.com op 112e plaats bij de Alexa websiteranking, ver achter wél geslaagde social networksites als Facebook (2), Myspace (11), Twitter(14), LinkedIn (42) en Google’s Orkut (44). Googlehad Friendster ongetwijfeld een stuk verder kunnen helpen de marginale plek waar het zich nu bevindt4.
Terug naar Nederland dan, Cu2 was dus de eerste profielensite waar je met een beetje basiskennis HTML een leuk profieltje in elkaar kon zetten en vrienden kon toevoegen. Dit was toentertijd een aardige populaire profielensite maar met de komst van Hyves zijn de sociale netwerken echt tot bloei gekomen in Nederland. Opgericht in 2004 en inmiddels meer dan 9 miljoen leden plus een nieuw woord in de dikke van Dale namelijk “hyven”. Overigens zijn de Amerikaanse sociale netwerken Facebook, Myspace en Hi5 ook erg populair in Nederland5.
De vraag die reist is hoe het komt dat men van het primitieve CompuServe naar gehele online communities en blogs zijn gaan toewerken. Frank Meeuwsen zegt hierover het volgende : “Men wou zelf bepalen wat ze deden op internet en niet alleen de beschikbare content die een Compuserve of in Nederland HetNet aanbod waarvan zij dachten dat het geschikt was voor de consument. Hierdoor gingen de mensen zichzelf organiseren m.b.v. nieuwsgroepen en IRC chats en later applicaties. Men wil zich dus op de een of andere manier organiseren rondom een passie of drive, verder werd het qua technologisch aspect steeds makkelijker om nieuwe diensten te ontwikkelen en kreeg je dus de zogeheten start-ups”.
Uit de Life & Living internetmonitor van Trendbox6 blijkt dat in 1995 het internet door slechts 1% van de Nederlandse bevolking werd gebruikt, dit waren voor het merendeel mannen (80%) uit de Randstad (60%). “In die tijd was het nog heel normaal om je anders voor te doen dan dat je echt was, het internet zag men als een andere wereld, sinds 2001 is dit veranderd door het knappen van de internetbel (het begin van het web 2.0 tijdperk) en de gebeurtenissen van 11 september.” “Vanaf deze periode kwam ook de trend om gewoon jezelf te zijn op het web, het volk kon zijn eigen mening gaan vertolken op het internet (komst van GeenStijl),” aldus Theo Ploeg. Doordat het internet nu zo massaal gebruikt wordt zijn er zoveel reacties op blogs dat je er door wordt overspoeld en er weinig inhoudelijke en beargumenteerde reacties overblijven en men soms moe wordt van alle informatie die ze krijgen toegespeeld.
Doordat in 1999 Blogger kwam (later overgenomen door Google) en later Wordpress en web-log werd het voor veel mensen steeds eenvoudiger om te gaan bloggen over alledaagse dingen, vakgebieden en passies. Inmiddels was Cu2 geboren in het jaar 2000 en maakte Nederland kennis met een profielensite waar er later meer van zouden volgen.
Aanleidingen veranderingen:
· Internet werd geavanceerder
· Meer gebruikers op internet door lagere kosten (ADSL en Kabel)
· Gratis blog services (Blogger, Wordpress)
· Eerste profielensites
· Mensen gaan hun mening op het platform internet geven, willen niet meer alleen de content die een Compuserve of HetNet aanbood gebruiken maar verder het internet ontdekken.
Zoals vermeldt was men in Nederland eind jaren negentig al begonnen met bloggen. Met de komst van Blogger werd het dus een stuk eenvoudiger om een blog over elk willekeurig onderwerp te beginnen. Met de komst van Wordpress in 2003 (toen het web 2.0 tijdperk al was begonnen) en Windows Live Spaces (2004) kreeg Blogger er belangrijke concurrenten bij en werd het bloggen steeds populairder. Zoals eerder vermeld gingen mensen ook steeds meer hun mening op het platform internet geven, mede door de anonimiteit en het gemak van het plaatsen van content.
Met de komst van Twitter werd er een nieuwe vorm gecreëerd in de vorm van bloggen namelijk microbloggen. Twitter werd opgericht in 2006 door Jack Dorsey en was in eerste instantie gemaakt als interne service voor de website Odeo.com. In deze begintijd wist men niet wat Twitter toevoegde aangezien je gewoon sms’jes kon versturen. Op 140characters.com7 worden een aantal mijlpalen genoemd die tot de enorme groei en bekendheid van Twitter hebben geleid :
1. South by Southwest Web Award 2007
2. Tweet van MTV Video Music Awards “MTV tells me to get hip to the digital age. “Try Twitter” they said. So here I am. What? -mtvmoonman” (augustus 2007)
3. Apple WWDC 2007, daarna TV, magazine en gauw bereikte het de Journaille.
De groei van Twitter is toen alleen nog maar enorm gestegen, in juni 2009 had Twitter 44,5 miljoen unieke bezoekers, dit is het vijftienvoudige(!) van het jaar daarvoor8.
In Nederland is Twitter eigenlijk pas echt gegroeid doordat steeds meer bekende mensen gingen “twitteren” en er als het ware verslaggeving kwam van actualiteiten (bijv. de vliegtuigcrash bij Schiphol begin 2009).
Trends uit het Web 1.0 tijdperk waren bulletin board systems, e-mail en chats en het voorzichtige bloggen wat nu tot de mainstream behoort.
Momenteel lijkt het erop dat het bloggen nog niet echt gaat teruglopen aangezien er per dag veel nieuwe blogs bijkomen, overigens blijkt wel dat de meeste bloggers het na drie maanden alweer voor gezien houden, dit ligt natuurlijk ook aan het aantal bezoekers. De (vak)weblogs als Marketingfacts, Frankwatching en Geenstijl zullen voorlopig niet in populariteit afnemen, wel is er sprake van een nieuwe vorm van bloggen, het zogeheten “Lifestreaming”. Hierbij is Twitter het beste voorbeeld. Doordat de mobiele telefoons steeds geavanceerder worden met applicaties en GPS lijkt het voor veel mensen steeds interessanter te worden om te (micro)bloggen over wat ze op dat moment bezighoudt, zien (foto’s), hun gedachtegang of andere mensen te gaan volgen in hun bezigheden, en dit allemaal in een luttele 140 karakters. Ook is het voor mensen interessant om dingen over een bepaald onderwerp te zoeken. Ook uit marketing oogpunt is Twitter een erg interessant medium. Twitteren is een nieuw werkwoord in de Nederlandse taal en onlangs verkozen tot hét woord van 2009.
Feit is wel dat Twitter beperkt blijft door het aantal karakters dat je mag gebruiken wat bij een blog niet het geval is. Ook vraag ik me af of de trend zich door gaat zetten tot een definitieve plek binnen de mediawereld. Momenteel heeft het daar alle schijn van, maar ik betwijfel dit. Dit wordt ook bekrachtigd door een onderzoek waarin wordt bevestigd dat de groei van Twiter zijn hoogtepunt heeft gehad, de bezoeken aan Twitter.com zijn dalende maar trekt nog altijd 8 miljoen nieuwe gebruikers per maand dus voorlopig is Twitter nog erg in trek.
Met lifestreaming een nieuwe trend en straks een vaste stek in de mediawereldof toch weer terug naar de traditionele weblog en andere forums? Ik moet het nog zien of iedereen over 10 jaar nog steeds massaal Twittert over van alles en nog wat.
Bronnen
1http://www.computerworld.com/s/article/9135292/CompuServe_Prodigy_et_al._What_Web_2.0_can_learn_from_Online_1.0
2 http://www.bright.nl/28-first-post
3 Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship - Danah M. Boyd/Nicole B. Ellison
4http://www.nytimes.com/2006/10/15/business/yourmoney/15friend.html?pagewanted=1&ei=5090&en=3e9438ed349f7ce7&ex=1318564800&partner=rssuserland&emc=rss
5 http://www.dutchcowboys.nl/web2dot0/11790
6 http://www.molblog.nl/bericht/Internetgebruik-van-1995-tot-2005/
7 http://www.140characters.com/2009/01/30/how-twitter-was-born
8 http://www.rethinkingmedia.nl/2009/06/26/cijfers-over-groei-twitter
Tip dit artikel op Hyves:
Stem of voeg toe aan: 
Door Social Secrets Team
21 januari 2010
